W ostatnim czasie coraz więcej uwagi poświęca się kredytom złotówkowym opartym na zmiennej stopie procentowej wyznaczanej przez wskaźnik WIBOR. Coraz więcej kredytobiorców decyduje się na unieważnienie WIBORU ING Bank Śląski S.A. w umowach kredytowych. Po sukcesach frankowiczów, to właśnie te umowy stają się przedmiotem sporów sądowych.
Istotnym impulsem do ich kwestionowania stała się opinia Rzecznika Generalnego TSUE z 11 września 2025 r. w sprawie C-471/24, dotyczącej kredytu udzielonego przez PKO BP. W ocenie Rzeczniczki Laili Mediny, sądy krajowe mają prawo oceniać zapisy dotyczące oprocentowania opartego na WIBOR-ze z perspektywy ochrony konsumenta. Choć sam mechanizm ustalania wskaźnika nie podlega kontroli, to kluczowe znaczenie zyskuje kwestia:
- przejrzystości umowy
- oraz rzetelnego poinformowania kredytobiorcy o ryzykach.
W niniejszym artykule omawiamy, kiedy możliwe jest unieważnienie WIBORu z umowy kredytowej ING Bank Śląski S.A. lub jej unieważnienie oraz jak krok po kroku ocenić, czy umowa spełnia wymogi prawa konsumenckiego.
Czym jest WIBOR i dlaczego aktualnie jest kwestionowany przez kredytobiorców ING Bank?
WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) to referencyjna stawka oprocentowania, określająca koszt pożyczek udzielanych między bankami na polskim rynku międzybankowym.
Przez wiele lat był on powszechnie stosowany jako element zmiennego oprocentowania kredytów złotowych – zwłaszcza hipotecznych – stanowiąc wraz z marżą banku ING Bank Śląski podstawę wyliczania miesięcznych rat. W praktyce jednak klienci banku nie mieli żadnego wpływu na jego wysokość ani realnych możliwości oszacowania ryzyka związanego ze zmianą tego wskaźnika w czasie. Wraz z dynamicznym wzrostem stóp procentowych i rat kredytowych, coraz więcej konsumentów zaczęło kwestionować nie tylko skutki stosowania WIBOR-u, ale przede wszystkim sposób jego wprowadzenia do umowy przez Bank ING.
Wątpliwości dotyczą przede wszystkim zastosowania w umowach z ING Bank Śląski:
- przejrzystości klauzul umownych
- oraz rzetelności informacji przekazanych przez banki na etapie zawierania umowy kredytowej.
Wielu kredytobiorców twierdzi, że nie zostali odpowiednio poinformowani przez Bank ING o ryzykach związanych z niestabilnością zmiennego oprocentowania opartego na WIBOR. Co z kolei mogło wpłynąć na ich decyzję o zaciągnięciu kredytu.
Co istotne, zarzuty nie dotyczą samego mechanizmu wyliczania wskaźnika – który jako taki nie podlega kontroli sądowej. Koncentrują się ona na tym, czy jego zastosowanie w konkretnej umowie było zgodne z zasadami ochrony konsumenta, w tym:
- wymogiem transparentności,
- lojalności kontraktowej,
- oraz braku rażącego naruszenia równowagi stron.
W efekcie konsumenci coraz częściej podejmują próbę „odwiborowania” swoich umów w ING Bank Śląski, czyli usunięcia WIBOR-u z formuły oprocentowania. Zaś w skrajnych przypadkach – unieważnienia całej umowy.
Kiedy można kwestionować WIBOR w umowie kredytu hipotecznego – przykłady
Zastosowanie WIBOR jako składnika oprocentowania nie powoduje automatycznie nieważności umowy kredytu zawartej z ING Bank Śląski S.A. Kluczowe znaczenie ma sposób sformułowania postanowień umownych oraz zakres informacji przekazanych kredytobiorcy przed jej podpisaniem.
Zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości UE, klauzule odwołujące się do wskaźnika WIBOR muszą być:
- jednoznaczne,
- przejrzyste i zrozumiałe,
- a konsument powinien być poinformowany o mechanizmie zmiennej stopy procentowej w sposób umożliwiający ocenę ryzyka.
W praktyce wiele umów zawiera jednak istotne braki w tym zakresie, co otwiera drogę do ich zakwestionowania.
Najczęściej spotykanie nieprawidłowości w kredytach z WIBOR obejmują:
Niewskazanie danych administratora wskaźnika WIBOR
Jednym z częstych uchybień jest brak wskazania, kto administruje wskaźnikiem WIBOR. Starsze umowy, zawierane przed wejściem w życie rozporządzenia BMR, zazwyczaj ograniczały się do lakonicznego odwołania do serwisów notowań, takich jak Thomson Reuters. Nie wyjaśniały przy tym, jaka instytucja odpowiada za publikację i nadzór nad tym wskaźnikiem. W efekcie konsument nie miał świadomości, kto faktycznie kształtuje parametr wpływający na wysokość jego rat.
Nieprawidłowe oznaczenie wskaźnika
Problematyczna bywa również sama nazwa wskaźnika – zamiast powszechnie rozpoznawalnych oznaczeń, takich jak WIBOR 3M lub 6M. Niektóre umowy posługiwały się niestandardowymi symbolami:
- „W3”,
- „W6”,
- „WIBOR S-3M”
- czy nawet „DBPLN”.
Tego rodzaju oznaczenia były trudne do samodzielnej weryfikacji przez konsumenta. Niekiedy stanowiły modyfikacje standardowego wskaźnika, co podważało ich przejrzystość i zgodność z wymaganiami BMR, które zakazują dowolnego przekształcania definicji benchmarków bez odpowiedniej podstawy prawnej. Brak aktualizacji umów po wejściu w życie BMR może być w tym kontekście szczególnie dotkliwy. Może bowiem świadczyć o niedostosowaniu warunków kredytu do obowiązujących standardów prawa unijnego.
Wzrost wskaźnika WIBOR a koszt kredytu – braki informacyjne
Kolejnym istotnym zarzutem jest niewystarczające poinformowanie konsumenta o wpływie zmiany oprocentowania kredytu na całkowity koszt kredytu. Banki często ograniczały się do lakonicznych stwierdzeń, że wzrost wskaźnika referencyjnego skutkuje wzrostem raty, nie przedstawiając przy tym żadnych wyliczeń, które pozwalałyby zrozumieć realną skalę ryzyka.
Przykładowe zapisy w rodzaju: „kredytobiorca został poinformowany o ryzyku zmiennej stopy” są zbyt ogólne:
- nie wskazują, jak często WIBOR może się zmieniać,
- o ile może wzrosnąć rata
- i jak to przełoży się na całkowity koszt finansowania.
Brak symulacji raty w różnych scenariuszach (np. przy wzroście WIBOR do historycznych poziomów) skutkuje tym, że konsument nie wyrażał świadomej zgody na taką formę oprocentowania, bo nie był w stanie ocenić potencjalnych konsekwencji ekonomicznych.
Wprowadzanie konsumentów w błąd
Zdarzało się również, że materiały prezentowane klientom – w tym wykresy czy ulotki – ukazywały WIBOR w sposób mogący wprowadzać w błąd.
Przykładowo, wykresy prezentowały:
- dane jedynie z ostatnich 12 miesięcy, gdzie stopy były względnie stabilne,
- pomijając historyczne skoki wskaźnika, który w przeszłości osiągał poziomy przekraczające 20%, a nawet 30%.
Takie zawężone przedstawienie danych mogło wywoływać fałszywe poczucie bezpieczeństwa i bagatelizować rzeczywiste ryzyko. TSUE wskazał analogię do sporów frankowych – tam wymaga się prezentacji kursu walutowego z wielu lat, by ukazać pełne ryzyko. Tak samo w przypadku WIBOR, prawidłowa informacja wymaga ujęcia długoterminowych danych historycznych.
Inne naruszenia obowiązku informacyjnego
Dodatkowo, wiele umów zawierało jedynie „blankietowe” pouczenia o ryzyku:
- ograniczone do kilku ogólnych zdań,
- bez wyjaśnienia, jakie czynniki mogą wpływać na zmianę stawki,
- jakie są granice wzrostów
- oraz czy przewidziano mechanizmy ograniczające ryzyko kredytobiorcy.
Taki sposób prezentacji informacji, w świetle standardów ochrony konsumenta, może zostać uznany za niewystarczający, a nawet wprowadzający w błąd.
Brak informacji o sposobie ustalania stawki WIBOR w umowie kredytowej
Ostatnią, ale nie mniej istotną kwestią jest brak udostępnienia dokumentów wyjaśniających sposób ustalania WIBOR lub brak wskazania miejsca, w którym konsument może zapoznać się z jego metodologią. Choć nie ma obowiązku wręczania pełnych regulaminów fixingu, to bank powinien przynajmniej wskazać:
- nazwę administratora
- i źródła dokumentacji.
W wielu przypadkach nie tylko pominięto te informacje, ale także nie przewidziano tzw. klauzul awaryjnych. Przedmiotowe klauzule określają, co się stanie, gdyby wskaźnik WIBOR przestał być publikowany. Braki te istotnie rzutują na ocenę transparentności całego mechanizmu oprocentowania. Jeżeli klauzule są:
- niejasne,
- wprowadzające w błąd,
- nieaktualne
- lub nieprzystające do standardów BMR i prawa konsumenckiego,
istnieje realna możliwość ich unieważnienia lub usunięcia WIBOR z umowy.
Analiza orzecznictwa dotyczącego eliminacji WIBOR z umów kredytowych
W ostatnich miesiącach obserwujemy dynamiczny rozwój orzecznictwa sądów powszechnych dotyczącego kredytów złotówkowych opartych na zmiennej stopie procentowej ustalanej według wskaźnika WIBOR.
Sądy coraz częściej przychylają się do argumentów kredytobiorców. Sądy wskazują, że klauzule odsyłające do wskaźnika WIBOR mogą naruszać przepisy o ochronie konsumentów, w szczególności art. 385¹ k.c. oraz postanowienia dyrektywy 93/13/EWG. W praktyce skutkuje to eliminacją WIBOR z umowy lub nawet unieważnieniem całego stosunku prawnego.
Wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z 21 sierpnia 2024 r., sygn. I C 217/24
Sąd uznał, że klauzula zmiennego oprocentowania odwołująca się do WIBOR 3M oraz marży banku jest abuzywna. Podkreślono brak:
- rzetelnej informacji dla konsumenta na temat istoty wskaźnika WIBOR,
- zasad jego ustalania
- i roli administratora.
Sąd wskazał, że pozwana nie miała możliwości realnego zrozumienia, jak wskaźnik funkcjonuje oraz jakie może nieść ryzyka ekonomiczne. W konsekwencji sąd usunął z umowy całą klauzulę oprocentowania (zarówno WIBOR, jak i marżę) i ograniczył zobowiązanie kredytobiorczyni do zwrotu wyłącznie kapitału.
Wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z 22 stycznia 2025 r., sygn. I C 332/24
Sąd uznał umowę kredytową z 2015 r. za nieważną w całości. Orzeczenie oparto na stwierdzeniu, że mechanizm zmiennego oprocentowania oparty o WIBOR został skonstruowany w sposób nieprzejrzysty. Nie doszło do należytego wyjaśnienia klientowi, jak wskaźnik działa i jakie może mieć konsekwencje. Sąd zasądził zwrot nienależnie świadczonych rat i uznał całą umowę za sprzeczną z zasadami rzetelności kontraktowej.
Wyrok Sądu Rejonowego w Zielonej Górze z 7 lipca 2023 r., sygn. I C 819/23
Sąd stwierdził, że klauzula odwołująca się do WIBOR narusza interesy konsumenta. W sprawie tej sąd nie stwierdził nieważności całej umowy, lecz usunął z niej jedynie postanowienie oparte na wskaźniku referencyjnym. Pozostawiono do spłaty kapitał i marżę. Orzeczenie to pokazuje, że możliwe jest wyeliminowanie WIBOR przy zachowaniu wiązalności umowy w pozostałym zakresie.
Wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 20 listopada 2025 r, sygn. I C 1283/24
W sprawie tej sąd ustalił nieważność w całości umowy kredytu złotowego opartego o WIBOR (kredyt Pekao S.A.). W uzasadnieniu – według opisu – wskazano m.in. na brak definicji WIBOR w umowie, brak wyjaśnienia kiedy i z jakich przyczyn stawka może się zmieniać, oraz na to, że konsument nie mógł samodzielnie obliczyć odsetek ani ocenić skali ryzyka. Przedstawione przez bank symulacje uznano za niewystarczające, bo nie objaśniały istoty wskaźnika ani mechanizmu jego ustalania.
Wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 20 listopada 2025 r., sygn. I C 383/24
W przedmiotowej sprawie sąd nie unieważnił całej umowy, lecz wyeliminował z niej klauzule uznane za niedozwolone, odnoszące się do mechanizmu ustalania stopy bazowej powiązanej z WIBOR. W ocenie sądu postanowienia były:
- niejednoznaczne,
- nietransparentne
- oraz naruszały równowagę stron,
ponieważ konsument nie miał realnej możliwości zrozumienia sposobu kształtowania oprocentowania. Z przekazanego opisu wynika, że bank nie wyjaśnił m.in. czym jest WIBOR, jak jest ustalany oraz kto jest jego administratorem, poprzestając na ogólnych sformułowaniach; dlatego takie postanowienia nie mogły wiązać konsumenta od początku.
Z przytoczonych spraw wynika jasno, że linia orzecznicza w sprawach kredytów z WIBOR ulega ewolucji. Sądy coraz częściej uznają, że mechanizm zmiennego oprocentowania nie został kredytobiorcom wyjaśniony w sposób rzetelny i zrozumiały.
Orzecznictwo TSUE
Kluczową rolę w uzasadnieniach odgrywają orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE, w tym sprawy:
- C-265/22,
- C-176/23,
- C-19/20,
w których podkreślono, że obowiązek przejrzystości oznacza nie tylko jasny język, ale także zrozumiałość skutków finansowych danego zapisu. W obliczu tych rozstrzygnięć kredytobiorcy dysponują realnymi podstawami do podważania umów opartych na WIBOR i dochodzenia swoich praw przed sądami.
Unieważnienie wskaźnika referencyjnego WIBOR w umowie kredytu – konsekwencje dla kredytobiorcy
Wyeliminowanie WIBOR-u z umowy kredytowej ING Bank Śląski S.A. może przynieść kredytobiorcy szereg wymiernych korzyści – zarówno finansowych, jak i prawnych.
Co zyskuje kredytobiorca po usunięciu WIBORu?
Jeśli sąd zdecyduje o usunięciu wskaźnika WIBOR z umowy, oprocentowanie kredytu zostaje oparte wyłącznie na marży Banku ING. Oznacza to znaczne zmniejszenie raty kredytowej, szczególnie gdy WIBOR był na wysokim poziomie. Różnica może sięgać kilku punktów procentowych, co w praktyce przekłada się na oszczędności rzędu kilkunastu tysięcy zł rocznie. Kredytobiorca może również domagać się zwrotu nadpłaconych odsetek naliczonych na podstawie nieuczciwej klauzuli. W pierwszej kolejności składa się reklamację do banku, a w przypadku braku pozytywnej odpowiedzi – składa pozew w sprawie WIBOR przeciwko bankowi do sądu.
Unieważnienie umowy jako skutek usunięcia WIBOR
W niektórych przypadkach unieważnienie WIBORU ING Bank Śląski S.A. powoduje, że umowa kredytowa nie może dalej obowiązywać. Jeśli sąd uzna, że bez tej klauzuli strony nie zawarłyby umowy lub nie można jej wykonywać, może ustalić nieważność umowy kredytu. Wówczas dochodzi do rozliczeń pomiędzy stronami: kredytobiorca oddaje wykorzystany kapitał, natomiast bank zwraca wszystkie pobrane raty, odsetki, prowizje i inne opłaty. To scenariusz znany z licznych spraw frankowych i coraz częściej pojawiający się w orzecznictwie dotyczącym kredytu opartego o WIBOR.
Hipoteka a eliminacja WIBOR z umowy
Jeśli sąd usuwa jedynie klauzulę WIBOR i pozostawia umowę w mocy, hipoteka pozostaje aktywna i nadal zabezpiecza zmodyfikowane zobowiązanie Banku ING. Natomiast w przypadku stwierdzenia nieważności całej umowy, hipoteka traci podstawę prawną i może zostać wykreślona z księgi wieczystej. W takiej sytuacji bank nie ma już możliwości dochodzenia swoich roszczeń w oparciu o zabezpieczenie hipoteczne.
Unieważnienie WIBORU ING Bank Śląski S.A. – skutki dla i znaczenie dla rynku
Każde orzeczenie unieważniające WIBOR ING Bank Śląski oznacza dla banku konkretne straty finansowe. Instytucje muszą nie tylko liczyć się z koniecznością zwrotu części środków klientowi, ale także z rosnącą liczbą pozwów, koniecznością zmiany wzorców umów oraz dostosowania praktyk informacyjnych. Dodatkowo, przegrane sprawy narażają banki na straty wizerunkowe oraz wzrost kosztów ryzyk prawnych.
Unieważnienie WIBOR w umowie ING Bank Śląski – analiza krok po kroku
W przypadku kredytu ze zmiennym oprocentowaniem opartym na wskaźniku WIBOR zasadne jest przeprowadzenie szczegółowej analizy zapisów umownych. Dotyczy to w szczególności umów zawartych przed 2019 r., w których znacznie częściej występowały braki w zakresie informacji przekazywanych kredytobiorcom.
W celu weryfikacji poprawności klauzul oprocentowania należy podjąć następujące kroki:
Weryfikacja w treści umowy postanowienia dotyczącego zasad ustalania oprocentowania
Zazwyczaj znajduje się ono we wstępnych paragrafach lub w części opisującej koszty kredytu. Należy zwrócić uwagę na sposób sformułowania klauzuli – czy wskazano konkretnie WIBOR 3M lub WIBOR 6M powiększony o marżę, czy też użyto niejednoznacznych skrótów, takich jak:
- „W3”,
- „W6”
- czy „DBPLN”.
Nietypowe oznaczenia mogą świadczyć o niestandardowej konstrukcji mechanizmu oprocentowania, co może wymagać pogłębionej analizy prawnej.
Sprawdzenie, czy umowa zawiera informację o administratorze wskaźnika referencyjnego
Zgodnie z wymogami unijnego rozporządzenia BMR, od 2018 r. banki powinny wskazywać podmiot odpowiedzialny za wyznaczanie wskaźnika – obecnie jest to GPW Benchmark S.A. Brak takiej informacji może świadczyć o naruszeniu obowiązków informacyjnych względem konsumenta.
Opis mechanizmu zmiennego oprocentowania kredytu
Umowa powinna zawierać jasne wyjaśnienie, jak zmiana stawki WIBOR wpływa na wysokość rat kredytu i całkowity koszt zobowiązania. Ograniczenie się do ogólnikowego stwierdzenia, że „oprocentowanie jest zmienne” bez wskazania skali możliwych zmian, może zostać uznane za niewystarczające i abuzywne.
Symulacje lub prognozy prezentujące wpływ zmiany WIBOR na wysokość rat
Jeżeli przedstawiono wykresy lub tabele, należy ocenić ich zakres – zbyt krótki horyzont danych lub pominięcie okresów wysokich stóp procentowych może sugerować, że ryzyko zostało zbagatelizowane.
Ustalenie źródła publikacji stawek WIBOR
Zbadanie, czy umowa wskazuje źródła publikacji stawek WIBOR, takie jak konkretne serwisy (np. Reuters, Bloomberg) lub oficjalne strony internetowe (np. GPW Benchmark). Brak wskazania wiarygodnego i dostępnego źródła informacji może świadczyć o naruszeniu zasady przejrzystości umowy.
Klauzule awaryjne
Weryfikacja obecność tzw. klauzul awaryjnych, które określają sposób postępowania na wypadek zaprzestania publikacji dotychczasowego wskaźnika referencyjnego. Brak takich klauzul w umowach zawieranych po wejściu w życie BMR również może świadczyć o niedostosowaniu umowy do aktualnych regulacji prawnych.
Data zawarcia umowy a obowiązywanie przepisów BMR
Weryfikacja daty zawarcia umowy w odniesieniu do obowiązywania przepisów BMR. Umowy sprzed 2018 r. nie podlegały unijnemu nadzorowi nad wskaźnikami referencyjnymi, co zwiększa możliwość kwestionowania nie tylko przejrzystości klauzul, lecz także samego mechanizmu wyznaczania WIBOR. W przypadku umów nowszych, głównym przedmiotem oceny pozostają obowiązki informacyjne banku i transparentność zapisów umownych.
Wykonanie takiej analizy pozwala ocenić, czy umowa zawiera klauzule, które mogą zostać uznane za niedozwolone postanowienia umowne, oraz czy istnieją podstawy do podjęcia dalszych kroków prawnych w celu dochodzenia roszczeń wobec instytucji finansowej.
Unieważnienie WIBORu – inne banki
Unieważnienie WIBORU ING Bank Śląski S.A. – Podsumowanie
Coraz więcej kredytobiorców posiadających kredyt złotówkowy oparty o WIBOR decyduje się na kwestionowanie zapisów umownych, powołując się na brak przejrzystości i rzetelnej informacji ze strony banków. Sądy coraz częściej przyznają im rację – zapadają wyroki eliminujące WIBOR z umów lub nawet unieważniające cały kontrakt, jeśli klauzule były nieczytelne, wprowadzające w błąd lub sprzeczne z prawem konsumenckim. Kluczowe argumenty dotyczą m.in. braku informacji o administratorze wskaźnika, niejasnych oznaczeń WIBOR, braku symulacji ryzyka oraz pominięcia zasad ustalania oprocentowania.
To dobry moment, by przeanalizować swoją umowę z ING Bank Śląski – zwłaszcza jeśli została zawarta przed 2019 rokiem. Profesjonalna analiza prawna, w Kancelarii STERRN, pozwala ocenić, czy istnieją podstawy do usunięcia WIBOR lub unieważnienia całej umowy i odzyskania nadpłaconych kwot. Zapraszamy do kontaktu.
Skontaktuj się z nami!
