Jakich banków dotyczy Sankcja Kredytu Darmowego? Sankcja kredytu darmowego (SKD) jest instytucją prawa ochrony konsumenta, uregulowaną w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w szczególności w art. 45 tej ustawy.
Nie jest to rozwiązanie odnoszące się do pojedynczego banku ani zamkniętej listy podmiotów, lecz mechanizm, który – przy spełnieniu ustawowych przesłanek – może zostać zastosowany wobec każdego profesjonalnego kredytodawcy udzielającego kredytu konsumenckiego, tj. banku komercyjnego, banku spółdzielczego, SKOK-u, parabanku czy instytucji pożyczkowej działającej na rynku pozabankowym. Zastosowanie SKD pozwana na uzyskanie przez kredytobiorcę darmowego kredytu.
Podstawa prawna i zakres podmiotowy sankcji kredytu darmowego. Czym jest sankcja kredytu darmowego?
Sankcja kredytu darmowego przysługuje konsumentowi w sytuacji, gdy kredytodawca – naruszając reżim ustawy o kredycie konsumenckim – nie dopełnił, w umowie kredytowej, obowiązków informacyjnych, nieprawidłowo ukształtował koszt kredytu lub w inny sposób w sposób istotny naruszył przepisy tej ustawy. Skutkiem złożenia przez konsumenta stosownego oświadczenia jest obowiązek zwrotu na rzecz kredytodawcy wyłącznie kapitału, bez odsetek, prowizji oraz kosztów pozaodsetkowych.
Z punktu widzenia pytania „jakie banki obejmuje SKD” kluczowe jest to, że ustawa posługuje się pojęciem kredytodawcy, a nie katalogiem konkretnych instytucji. Kredytodawcą jest każdy podmiot, który w zakresie swojej działalności gospodarczej lub zawodowej udziela kredytu konsumenckiego – a zatem zarówno bank krajowy, jak i oddział zagranicznego banku, SKOK, a także instytucja pożyczkowa funkcjonująca poza sektorem bankowym.
Nie istnieje więc żadna urzędowa, zamknięta lista banków „objętych sankcją kredytu darmowego”. W praktyce o możliwości zastosowania SKD decydują charakter umowy (czy jest to kredyt konsumencki) oraz stwierdzone uchybienia po stronie kredytodawcy, a nie sama nazwa banku czy firmy pożyczkowej.
Banki komercyjne a sankcja kredytu darmowego. Jakie bank są objęte SKD?
W praktyce sporów sądowych oraz analiz umów kredytowych najczęściej pojawiają się duże banki komercyjne, których oferta obejmuje masowo sprzedawane kredyty gotówkowe, kredyty konsolidacyjne, kredyty ratalne, limity w rachunku osobistym oraz karty kredytowe.
Sankcja kredytu darmowego – jakie banki?
Roszczenia z tytułu sankcji kredytu darmowego formułowane są w szczególności wobec takich instytucji jak:
- PKO BP S.A. – m.in. klasyczne kredyty gotówkowe i konsolidacyjne;
- Bank Pekao S.A.;
- Santander Bank Polska S.A. oraz Santander Consumer Bank S.A. – w tym w zakresie kredytów ratalnych i finansowania zakupu samochodów;
- Bank Millennium S.A.;
- mBank S.A.;
- Alior Bank S.A.;
- ING Bank Śląski S.A.;
- BNP Paribas Bank Polska S.A.;
- Credit Agricole Bank Polska S.A.;
- Bank Pocztowy S.A.;
- VeloBank S.A. (w tym w odniesieniu do umów zawieranych jeszcze pod wcześniejszymi markami bankowymi – Getin Bank);
- Citibank Handlowy (Bank Handlowy w Warszawie S.A.);
- inne banki komercyjne działające na rynku kredytów konsumenckich.
Powyższe wyliczenie ma charakter przykładowy i odzwierciedla przede wszystkim skalę udzielanych kredytów. Nie oznacza to, że sankcji darmowego kredytu nie można podnieść wobec innego banku komercyjnego – decydujące znaczenie ma każdorazowo treść konkretnej umowy oraz zgodność jej postanowień z ustawą o kredycie konsumenckim.
Zastosowanie sankcji wobec Banków spółdzielczych i instytucji zrzeszających
Sankcja kredytu darmowego nie jest ograniczona do sektora bankowości komercyjnej. Ustawa o kredycie konsumenckim mówi, że zastosować sankcję można również do kredytów udzielanych przez banki spółdzielcze, o ile spełnione są kryteria kredytu konsumenckiego (m.in. limit kwotowy oraz status konsumenta po stronie kredytobiorcy).
W praktyce postępowania dotyczące SKD obejmują m.in.:
- SGB-Bank S.A. oraz zrzeszone z nim banki spółdzielcze,
- inne banki spółdzielcze działające na szczeblu lokalnym, udzielające kredytów gotówkowych i ratalnych osobom fizycznym.
Specyfika bankowości spółdzielczej (bardziej lokalny charakter działania, uproszczone formularze umów) nie eliminuje obowiązku pełnego i prawidłowego informowania konsumenta o kosztach kredytu, RRSO, skutkach wcześniejszej spłaty czy zasadach naliczania opłat. Naruszenie tych obowiązków może w równym stopniu prowadzić do uruchomienia sankcji kredytu darmowego.
SKOK-i (spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe) objęte sankcją kredytu darmowego
W reżim ustawy o kredycie konsumenckim wpisują się również spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe (SKOK), które udzielają pożyczek konsumenckich swoim członkom. Sankcja kredytu darmowego może być więc skutecznie dochodzona m.in. w sporach przeciwko:
- SKOK im. Franciszka Stefczyka,
- SKOK „Energia”,
- SKOK im. Unii Lubelskiej,
- innym kasom funkcjonującym na rynku pożyczek konsumenckich.
W umowach SKOK-ów pojawiają się podobne problemy jak w sektorze bankowym: niewłaściwe wyliczenie RRSO, nieprzejrzyste ukształtowanie całkowitego kosztu kredytu oraz kosztów związanych z kredytem, rozbudowane opłaty przygotowawcze czy niejasne konstrukcje ubezpieczeniowe. Jeżeli takie uchybienia zostaną stwierdzone, członek kasy – będący konsumentem – może skorzystać z instrumentu SKD.
Parabanki oraz instytucje pożyczkowe (tzw. chwilówki i pożyczki ratalne)
Od strony praktycznej ogromne znaczenie dla sankcji kredytu darmowego ma sektor pozabankowy, w którym działają parabanki i instytucje pożyczkowe. Podmioty te udzielają krótkoterminowych pożyczek („chwilówek”), pożyczek ratalnych oraz pożyczek online, często z bardzo wysokim kosztem pozaodsetkowym.
W publikacjach poświęconych SKD oraz w sprawach prowadzonych przez wyspecjalizowane kancelarie pojawiają się w szczególności takie podmioty jak:
- Provident Polska S.A.;
- Vivus Finance;
- Wonga;
- Aasa;
- Szybka Gotówka;
- Tani Kredyt;
- Chwilówkomat;
- Ferratum i inne marki pożyczek krótkoterminowych i ratalnych funkcjonujące na rynku polskim.
Z uwagi na specyfikę modelu biznesowego (wysokie opłaty, skomplikowane harmonogramy spłat, liczne opłaty dodatkowe) właśnie w tym segmencie szczególnie często dochodzi do naruszeń limitów kosztów kredytu konsumenckiego, nieprawidłowego wyliczenia RRSO czy nieprzejrzystego przedstawienia konsumentowi całkowitej kwoty do zapłaty. To z kolei otwiera drogę do skutecznego powoływania się na sankcję kredytu darmowego.
Brak oficjalnej listy – znaczenie praktyczne
Podkreślenia wymaga, że żaden akt prawny, ani żaden organ administracji publicznej nie publikuje „listy banków objętych sankcją kredytu darmowego”. Zestawienia prezentowane na stronach kancelarii prawnych, organizacji konsumenckich czy firm odszkodowawczych mają charakter informacyjny – pokazują one, w jakich sprawach występowały już roszczenia SKD, przeciwko jakim instytucjom zapadały wyroki korzystne dla konsumentów i na jakim materiale opiera się praktyka orzecznicza.
W konsekwencji brak określonego banku, SKOK-u albo firmy pożyczkowej w takich zestawieniach nie oznacza, że sankcji kredytu darmowego nie można wobec tego podmiotu dochodzić. Warunkiem koniecznym jest:
- aby umowa stanowiła kredyt konsumencki w rozumieniu ustawy, oraz
- aby w treści umowy lub w sposobie jej wykonywania doszło do naruszeń wymienionych w ustawie (np. brak wymaganych elementów umowy, przekroczenie dopuszczalnych kosztów pozaodsetkowych, wadliwe lub wprowadzające w błąd oznaczenie RRSO, niedopełnienie obowiązków informacyjnych względem konsumenta).
Kiedy warto rozważyć skorzystanie z sankcji kredytu darmowego
Z praktycznego punktu widzenia istotne jest nie tyle to, „z jakiego banku” pochodzi kredyt, lecz czy dana umowa została skonstruowana zgodnie z wymogami ustawy. Konsument powinien w szczególności zwrócić uwagę na sytuacje, w których:
- całkowity koszt kredytu wydaje się rażąco wysoki w relacji do kwoty kapitału,
- umowa jest nieprzejrzysta, nie zawiera pełnych informacji o RRSO, zasadach naliczania odsetek i opłat,
- kredyt został powiązany z obowiązkowym, słabo opisanym ubezpieczeniem,
- doszło do restrukturyzacji kredytu w sposób powodujący „nadbudowę” kolejnych kosztów,
- umowa była zawierana na odległość, a informacje przekazane konsumentowi były niepełne lub sprzeczne.
W takich przypadkach zasadne jest poddanie umowy profesjonalnej analizie pod kątem przesłanek zastosowania sankcji kredytu darmowego, niezależnie od tego, czy kredytodawcą jest duży bank komercyjny, lokalny bank spółdzielczy, SKOK czy firma pożyczkowa.
Podsumowanie
Sankcja kredytu darmowego nie jest przypisana do wąskiej grupy instytucji finansowych. Obejmuje ona co do zasady wszystkie podmioty, które jako profesjonaliści udzielają kredytów konsumenckich – banki komercyjne, banki spółdzielcze, SKOK-i oraz parabanki i instytucje pożyczkowe. To, czy w konkretnym przypadku możliwe jest skuteczne powołanie się na SKD, zależy od treści i konstrukcji umowy oraz od tego, czy kredytodawca dochował wymogów ustawy o kredycie konsumenckim.
Z perspektywy konsumenta kluczowe jest więc nie tylko pytanie „jakie banki obejmuje sankcja kredytu darmowego”, lecz przede wszystkim: czy moja indywidualna umowa kredytu konsumenckiego została sporządzona i wykonana zgodnie z prawem. W przypadku stwierdzenia błędów w umowach kredytowych konsument zobowiązany jest do zwrotu samego kapitału bez odsetek i innych kosztów. W razie wątpliwości warto sięgnąć po pomoc profesjonalnego pełnomocnika, który zweryfikuje ją pod kątem przesłanek SKD i oceni, czy w konkretnym stanie faktycznym istnieją podstawy do dochodzenia kredytu „za darmo”.
Skontaktuj się z nami!
