W ostatnim czasie szczególne zainteresowanie wzbudziło rozstrzygnięcie dotyczące WIBOR – Wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze – I C 383/24 z 20 listopada 2025 r. Zostało ono wydane w sprawie przeciwko Bankowi Pekao S.A i dotyczy kredytu mieszkaniowego zawartego w 2016 r.
W warstwie praktycznej sprawa ta stanowi przykład „odwiborowania” umowy przez Sąd. Proces ten polega na eliminacji z kontraktu elementu zmiennego oprocentowania opartego o stopę bazową/WIBOR przy pozostawieniu pozostałych postanowień w mocy. O ile, oczywiście, po usunięciu klauzuli abuzywnej umowa nadal może być wykonywana.
W sporach dotyczących kredytów złotowych oprocentowanych zmiennie punkt ciężkości przesuwa się z dyskusji o „legalności” samego wskaźnika referencyjnego na ocenę tego, czy postanowienia umowy i proces sprzedażowy zapewniały konsumentowi realne zrozumienie:
- mechanizmu oprocentowania
- oraz ryzyka ekonomicznego.
Przedmiot sporu
Kredytobiorcy związani z Bankiem Pekao S.A. umową kredytu złotowego podważyli postanowienia odnoszące się do tzw. „sumy stopy bazowej kredytu mieszkaniowego”. Ten element konstrukcyjny – podobnie jak WIBOR w innych sporach – w istocie kształtował poziom oprocentowania zmiennego, a tym samym wysokość rat.
Powodowie wskazali, że umowa nie wyjaśnia w sposób zrozumiały, jak bank wyznacza ten parametr. W konsekwencji uznali klauzule za sformułowane niejasno i bez wymaganej transparentności. Co, z kolei, w ich ocenie, zaburzało równowagę praw i obowiązków stron na rzecz banku. Na tej podstawie wnieśli do sądu o:
- stwierdzenie abuzywności spornych postanowień umowy kredytu hipotecznego
- oraz o rozliczenie nadpłat, jako świadczeń pobranych bez należytej podstawy kontraktowej.
To właśnie taki typ klauzuli staje się w procesach kluczowy. Nie chodzi o sam fakt, że oprocentowanie jest zmienne. Liczy się to, czy konsument otrzymał w umowie i przed zawarciem umowy narzędzia pozwalające mu zrozumieć mechanizm ustalania oprocentowania:
- co konkretnie wpływa na zmianę oprocentowania,
- kto i w jakim trybie ustala komponent bazowy,
- jaki może być zakres zmian i ich wpływ na całkowity koszt kredytu.
Jakie postanowienia Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze uznał za niedozwolone
W wydanym orzeczeniu, sąd uznał za niedozwolone uznał określone fragmenty § 9 umowy, w szczególności § 9 ust. 1 (w zakresie odnoszącym się do „sumy stopy bazowej kredytu mieszkaniowego”) oraz te jednostki redakcyjne § 9, które odwoływały się do tego pojęcia jako elementu mechanizmu oprocentowania.
Z prawnego punktu widzenia oznacza to przyjęcie konstrukcji typowej dla kontroli abuzywności:
- postanowienie nie wiąże kredytobiorcy od chwili zawarcia umowy,
- a umowa – co do zasady – pozostaje w mocy w pozostałym zakresie i wiąże kredytobiorców, jeżeli po usunięciu klauzuli może funkcjonować (art. 385¹ k.c. i nast.).
Przejrzystość i obowiązki informacyjne banku
Sąd w Jeleniej Górze podkreślił wymóg transparentności postanowień określających koszt kredytu oraz standard wykonania obowiązków informacyjnych przez bank jako profesjonalistę.
W praktyce sądowej – także w świetle utrwalonej linii orzeczniczej TSUE na tle dyrektywy 93/13 – wymóg przejrzystości nie sprowadza się do gramatycznej poprawności postanowienia. Kluczowe jest to, czy konsument mógł:
- zrozumieć mechanizm oprocentowania,
- przewidzieć (choćby w przybliżeniu) konsekwencje ekonomiczne,
- ocenić skalę ryzyka przed podpisaniem umowy.
W sporach dotyczących kredytów opartych na WIBOR banki często podnoszą, że samo poinformowanie o „zmienności” wystarcza. Tymczasem standard konsumencki – w ujęciu prezentowanym w wielu analizach tego typu spraw – bywa formułowany ostrzej. Zgodnie z nim konsument ma rozumieć nie tylko, że oprocentowanie się zmienia, ale dlaczego się zmienia i jak może to wpłynąć na jego zobowiązanie. Zapisy w tym zakresie muszą być jednoznaczne i przejrzyste dla konsumenta.
Co przesądziło o wadliwości klauzuli w umowie kredytowej
W sprawach dotyczących WIBORu często analizuje się nie tylko samą umowę, lecz także przebieg sprzedaży. Analiza obejmuje m.in. formularze informacyjne, symulacje, prezentacje, korespondencję, przesłuchanie pracowników banku.
Jeżeli w procesie ujawnia się, że po stronie banku nie funkcjonował realny standard objaśniania mechanizmu wskaźnika, a konsument nie otrzymał materiałów umożliwiających oszacowanie ryzyka, sąd może dojść do wniosku, że doszło do naruszenia równowagi kontraktowej. W tym sensie spory o oprocentowanie zmienne są często sporami o asymetrię informacji:
- profesjonalista projektuje produkt i zna jego parametry,
- a konsument podejmuje decyzję przy ograniczonej wiedzy, nierzadko opartej na skrótowych zapewnieniach.
Skutki przełomowego wyroku w sprawie WIBOR
W niniejszej sprawie konsekwencją unieważnienia WIBORU było zasądzenie na rzecz kredytobiorców zwrotu nadpłaconych kwot wraz z odsetkami ustawowymi.
To układ rozstrzygnięcia charakterystyczny dla „odwiborowania”. Sąd rozlicza różnicę pomiędzy świadczeniami pobranymi przez bank a tymi, które byłyby należne bez zastosowania abuzywnego komponentu bazowego. Dla kredytobiorcy praktyczny sens takiego modelu jest oczywisty:
- spór może prowadzić zarówno do odzyskania nadpłat historycznych,
- jak i do obniżenia obciążeń w przyszłości – o ile umowa jest dalej wykonywana.
Odniesienie do Dyrektywy 93/13
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze odwołał się również do europejskiego tła sporów o WIBOR. W szczególności do standardu wynikającego z dyrektywy 93/13 i orzecznictwa TSUE. Które to konsekwentnie akcentuje, że konsument ma mieć możliwość oceny skutków ekonomicznych warunku określającego koszt świadczenia.
W tym kontekście w przestrzeni publicznej często przywoływana bywa opinia Rzecznika Generalnego TSUE w sprawie C-471/24. Jest to element szerszej dyskusji o transparentności produktów opartych o wskaźniki referencyjne. Niezależnie od wyniku tej sprawy, kierunek argumentacji – przejrzystość, informacja, realna możliwość oceny ryzyka – pozostaje dla sądów krajowych naturalnym punktem odniesienia w sporach konsumenckich.
Co Wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze oznacza dla innych kredytobiorców
Znaczenie wyroku wydanego przez Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze I Wydział Cywilny w sprawie o sygnaturze I C 383/24 z dnia 20 listopada 2025 r jest doniosłe. Umacnia ono trzy podstawowe tezy, które w sporach o oprocentowanie zmienne są decydujące:
- Postanowienia kształtujące koszt kredytu muszą być sformułowane i wdrożone w relacji z konsumentem w sposób pozwalający na rzeczywiste zrozumienie mechanizmu.
- Odwołania do pojęć nieostrych, wewnętrznych regulacji lub technicznych parametrów bez ich objaśnienia zwiększają ryzyko uznania klauzuli za abuzywną.
- Eliminacja klauzuli niedozwolonej może otworzyć drogę do rozliczeń finansowych i „oczyszczenia” umowy, zamiast jej upadku.
Dla kredytobiorców kluczowe jest jednak to, że każda sprawa wymaga analizy konkretnej dokumentacji. Identyczne „hasło” (WIBOR) nie oznacza identycznej konstrukcji umowy, a rozstrzygnięcia zapadają na podstawie treści klauzul, materiału dowodowego i sposobu realizacji obowiązków informacyjnych.
Analiza umowy
W celu przeprowadzenia analizy umowy kredytowej konieczna jest weryfikacja dokumentów przekazanych przez bank. W praktyce warto sprawdzić:
- umowę z regulaminami/załącznikami,
- aneksy,
- formularz informacyjny,
- symulacje,
- harmonogramy,
- korespondencję z bankiem
oraz – jeżeli to możliwe – odtworzyć przebieg procesu sprzedaży. W sprawach dotyczących oprocentowania zmiennego często to właśnie „warstwa informacyjna” (co i jak przekazano konsumentowi) bywa równie istotna jak literalne brzmienie klauzuli.
WIBOR – Wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze – I C 383/24 – podsumowanie
Wyrok z Jeleniej Góry w sprawie o sygn I C 383/24, jest przełomowym wyrokiem w sprawie kredytu z oprocentowaniem opartym o WIBOR. Pokazuje on, że spory z bankami dotyczące kredytów złotowych opartych o wskaźnik WIBOR (lub analogiczny mechanizm „stopy bazowej”) koncentrują się przede wszystkim na:
- przejrzystości postanowień umownych
- oraz na tym, czy bank rzetelnie wyjaśnił konsumentowi mechanizm zmiennego oprocentowania i związane z nim ryzyko.
W opisach tego rozstrzygnięcia akcentuje się, że nie wystarcza sama informacja o „zmienności” oprocentowania. Kluczowe znaczenie ma możliwość zrozumienia przez kredytobiorcę, w jaki sposób wskaźnik wpływa na wysokość rat i całkowity koszt kredytu.
W praktyce konsekwencją uznania zakwestionowanych zapisów za niedozwolone może być:
- eliminacja wadliwego elementu oprocentowania i rozliczenie nadpłat,
- a także „oczyszczenie” umowy na przyszłość, o ile kontrakt po usunięciu klauzuli nadal może być wykonywany.
Dla innych kredytobiorców wniosek jest jeden – każda umowa wymaga odrębnej analizy, obejmującej nie tylko jej treść, ale również dokumenty przedkontraktowe i przebieg sprzedaży. To właśnie w nich najczęściej ujawniają się braki informacyjne, które przesądzają o ocenie abuzywności. Przeprowadzenie dogłębnej analizy umowy i dokumentów pobocznych otwiera drogę do dochodzenia od banku m.in. zwrotu nadpłaconych rat.
Jeżeli posiadają Państwo kredyt oparty o WIBOR i chcą ocenić, czy w Państwa umowie występują podobne ryzyka, rekomendujemy kontakt z Kancelarią STERRN. W ramach indywidualnej analizy kancelaria weryfikuje postanowienia umowy oraz dokumentację towarzyszącą (w tym informacje przekazane na etapie zawierania umowy). Następnie przedstawia możliwe scenariusze działania i potencjalne roszczenia wobec banku. Zaś w szczególności te dotyczące rozliczenia nadpłat oraz wpływu ewentualnej eliminacji wadliwych klauzul na dalsze wykonywanie umowy.
Skontaktuj się z nami!
